Diş Sıkma (Bruksizm) Nedenleri ve Tedavileri

Haziran 10, 2024

Diş sıkma ve diş gıcırdatma, tıbbi literatürde “bruksizm” olarak bilinir ve birçok kişinin yaşadığı yaygın bir rahatsızlıktır. Bruksizm, genellikle uyku sırasında farkında olmadan dişlerin sıkılması veya gıcırdatılması şeklinde ortaya çıkar, ancak gündüz saatlerinde de meydana gelebilmektedir. Bu durum, dişlerde aşınma, çene kaslarında ağrı, baş ağrıları ve çene ekleminde problemler gibi çeşitli sağlık sorunlarına yol açar. Bruksizmin nedenleri genellikle stres, anksiyete, uyku bozuklukları ve diş hizalanma problemleri gibi faktörlere dayanır. Teşhis ve tedavi süreçleri, kişiye özel planlanarak bruksizmin etkileri minimize edilebilmektedir.

Diş Sıkma (Bruksizm) Nedir? Neden Gerçekleşir?

Bruksizm, bireylerin istemsiz olarak dişlerini sıkması veya gıcırdatması durumudur. Uyku bruksizmi ve uyanık bruksizmi olarak ikiye ayrılan bu rahatsızlık, kişinin farkında olmadan dişlerini birbirine sürtmesi veya sıkması şeklinde gerçekleşir. Bruksizm, çocuklardan yetişkinlere kadar her yaş grubunda görülebilir ve cinsiyet fark etmeksizin herkesi etkileyebilmektedir.

Uyku bruksizmi genellikle uyku bozuklukları kategorisinde sınıflandırılır ve uyku sırasında ortaya çıkan istemsiz kas hareketleri ile karakterizedir. Uyanık bruksizm ise genellikle stres, anksiyete veya yoğun konsantrasyon dönemlerinde ortaya çıkar. Her iki tür bruksizm de dişlerin aşınmasına, çene kaslarında ağrıya ve temporomandibular eklem (TMJ) sorunlarına neden olmaktadır.

Bruksizmin tam olarak neden ortaya çıktığı bilinmemekle birlikte, bir dizi fiziksel, psikolojik ve genetik faktörün rol oynadığı düşünülmektedir. Tedavi edilmediğinde ciddi diş ve çene problemlerine yol açabilir, bu nedenle erken teşhis ve tedavi önemlidir.

Diş Sıkma Belirtileri Nelerdir?

Bruksizmin belirtileri genellikle dolaylı olarak ortaya çıkar ve farklı şekillerde kendini gösterebilir. Bu belirtiler hem dişlerde hem de çene kaslarında ve çevresindeki yapılarda görülebilir. İşte bruksizmin yaygın belirtileri:

Dişlerde Aşınma ve Hassasiyet: Dişlerin sürekli sıkılması ve gıcırdatılması, diş minesinin aşınmasına neden olur. Bu aşınma, dişlerin hassasiyetini artırarak sıcak, soğuk, tatlı veya ekşi yiyecekler tüketirken ağrıya yol açabilir. 

Çene Kaslarında Ağrı ve Sertlik: Bruksizm, çene kaslarının sürekli olarak kasılmasına neden olur. Bu durum, özellikle sabahları çene kaslarında ağrı, sertlik ve yorgunluk hissi yaratabilir. 

Baş Ağrıları: Çene kaslarının aşırı kullanımı, baş ağrılarına neden olabilir. Bu baş ağrıları genellikle sabahları hissedilir ve migren benzeri özellikler taşıyabilir.

Kulak Ağrısı: Diş sıkma ve gıcırdatma, kulak ağrısına da yol açabilir. Bu ağrılar, çene eklemine (temporomandibular eklem) ve çevresindeki kaslara verilen baskı nedeniyle oluşur.

Dişlerde Çatlak ve Kırıklar: Şiddetli bruksizm vakalarında, dişlerde çatlaklar ve kırıklar meydana gelebilir. Bu durum, dişlerin yapısal bütünlüğünü bozarak daha ciddi diş problemlerine yol açabilir.

Temporomandibular Eklem (TMJ) Problemleri: Bruksizm, temporomandibular eklemde ağrı ve disfonksiyon yaratabilir. Bu eklem sorunları, çene hareketlerinde kısıtlılık, çiğneme zorlukları ve eklemde tıklama veya çatırtı sesi gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Uyku Bozuklukları: Uyku bruksizmi, uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir. Diş sıkma ve gıcırdatma nedeniyle sık sık uyanma, huzursuz uyku ve uyandıktan sonra yorgunluk hissi gibi sorunlar yaşanabilir.

Diş Eti Çekilmesi: Dişlerin sıkılması ve gıcırdatılması, diş etlerinin çekilmesine neden olabilir. Bu durum, diş eti sağlığını olumsuz etkileyerek diş hassasiyetini artırabilir.

Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, bruksizm olasılığını değerlendirmek için bir diş hekimine başvurmanız önemlidir. Erken teşhis ve tedavi, bruksizmin olumsuz etkilerini minimize etmek için kritik öneme sahiptir.

Bruksizmin Teşhisi

Bruksizmin teşhisi, genellikle diş hekimleri tarafından yapılan klinik değerlendirmeler ve hastanın belirtilerine dayanan gözlemlerle konur. Teşhis sürecinde, bruksizmin belirtilerinin doğru bir şekilde tanımlanması ve altta yatan nedenlerin belirlenmesi önemlidir.

Teşhis sürecinin ilk adımı, hastanın ayrıntılı bir öyküsünün alınmasıdır. Diş hekiminiz, dişlerinizdeki aşınma, çatlaklar, kırıklar ve diş eti çekilmesi gibi fiziksel belirtileri sorgulayabilir. Ayrıca, sabahları çene kaslarında ağrı, baş ağrıları, kulak ağrısı ve uyku kalitesinde düşüş gibi belirtiler hakkında da bilgi toplanır. Bu belirtiler, bruksizmin varlığına işaret edebilmekte ve teşhis sürecine yön vermektedir. Diş hekiminiz, ağzınızda ve çene bölgenizde fiziki muayene yapar. Bu muayene sırasında dişlerinizdeki aşınma ve hasar belirtileri, çene kaslarındaki gerginlik ve ağrı, temporomandibular eklemde (TMJ) sorunlar ve diş eti çekilmesi gibi bulgular değerlendirilir. Dişlerin kapanışı ve hizalanması da kontrol edilerek, maloklüzyon gibi yapısal sorunlar tespit edilebilir.

Diş hekimleri, bruksizmin teşhisinde radyografik incelemelerden (röntgen) de yararlanabilir. Röntgen filmleri, dişlerin ve çene eklemlerinin durumunu değerlendirmek için kullanılır. Bu görüntüler, dişlerdeki hasar ve çene eklemindeki problemleri daha ayrıntılı olarak gösterir. Röntgenler ayrıca, diş köklerinin ve çevre kemik dokusunun durumunu da ortaya koymaktadır.

Uyku bruksizmi teşhisinde, uyku çalışmaları (polisomnografi) önemli bir rol oynayabilir. Polisomnografi, uyku sırasında çeşitli biyolojik parametrelerin (beyin dalgaları, kas aktiviteleri, kalp hızı, solunum vb.) ölçülmesini sağlar. Bu test, uyku sırasında dişlerin sıkıldığını veya gıcırdatıldığını doğrulamak için kullanılabilir. Polisomnografi, uyku bozukluklarının ve bruksizmin nedenlerini daha iyi anlamaya yardımcı olmaktadır.

Diş Sıkma Tedavisi Nedir?

Bruksizmin tedavisi, belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedenlere bağlı olarak değişir. Tedavi yöntemleri, dişlerin ve çene kaslarının korunmasını, ağrı ve rahatsızlığın azaltılmasını ve bruksizmin olumsuz etkilerinin önlenmesini hedefler. Bruksizmin tedavisinde yaygın olarak kullanılan yöntemler:

  • Gece Plakları

Gece plakları, bruksizmin tedavisinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Bu plaklar, uyku sırasında dişlerin sıkılmasını ve gıcırdatılmasını önlemek amacıyla tasarlanmıştır. Genellikle özel olarak hastanın diş yapısına göre hazırlanır ve uyku sırasında takılır. Gece plakları, dişlerin aşınmasını ve hasar görmesini engellerken çene kaslarının da dinlenmesini sağlar.

  • Stres Yönetimi ve Davranışsal Tedaviler

Stres ve anksiyete, bruksizmin başlıca nedenlerinden biridir. Bu nedenle, stres yönetimi teknikleri ve davranışsal terapiler, bruksizmin tedavisinde önemli bir rol oynar. Gevşeme teknikleri, yoga, meditasyon ve derin nefes egzersizleri, stres seviyelerini azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca, bilişsel davranış terapisi (CBT) gibi profesyonel terapiler, stres ve anksiyete ile başa çıkma becerilerini geliştirmede etkili olmaktadır. 

  • Ortodontik Tedaviler

Diş hizalanma problemleri (maloklüzyon) bruksizme sebep olabilmektedir. Bu durumda, ortodontik tedaviler bruksizmin tedavisinde etkili olabilir. Diş telleri veya şeffaf plaklar (aligner) gibi ortodontik cihazlar, dişlerin düzgün hizalanmasını sağlar ve çene kapanışını düzeltir. Bu tedaviler, bruksizmin şiddetini azaltarak dişlerin ve çene kaslarının üzerindeki baskıyı hafifletmektedir.

  • Diş Onarımları

Bruksizmin dişlerde yol açtığı hasarlar, diş onarımları ile tedavi edilir. Aşınmış, çatlamış veya kırılmış dişler, dolgu, kron veya köprü gibi diş onarımları ile restore edilmektedir. Bu onarımlar, dişlerin işlevini ve estetiğini geri kazandırarak daha fazla hasarın önlenmesine yardımcı olmaktadır.

  • Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Bruksizmin tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri de önemli bir rol oynar. Kafein ve alkol tüketimini azaltmak, sigarayı bırakmak ve uyku hijyenine dikkat etmek, bruksizmin şiddetini azaltabilir. Sağlıklı bir uyku düzeni oluşturmak, yeterli uyku almak ve uyku ortamını iyileştirmek de bruksizmin tedavisinde etkili olmaktadır.

Bruksizmin tedavisi, belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedenlere göre kişiselleştirilmelidir. Diş hekiminiz, size en uygun tedavi planını oluşturmak için tüm bu yöntemleri değerlendirerek bruksizmin olumsuz etkilerini minimize etmeye çalışacaktır.

Copyright © 2023 Denttera. Tüm Hakları Saklıdır.

bt_bb_section_top_section_coverage_image